Nhà thơ Kônxtanchin Ximônốp với Việt Nam

Nhà thơ Anh Ngọc

Thưa quý bạn!
Đối với đông đảo bạn đọc Việt Nam, K. Ximônốp là bậc trưởng lão của nền Thi ca Xô Viết, đặc biệt là trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, chống phát xít Hitler (1941 – 1945). Tên tuổi ông còn xuất hiện sớm và quen thuộc với chúng ta hơn cả A. Tvađôpxki, A. Xurkốp, O.Bergônx, Iu. Đrunhinna, P. Antôkônxki…

Đơn giản, một phần quan trọng vì ngay từ khoảng 1947, khi cuộc kháng chiến chống Pháp của ta mới bắt đầu, nhà thơ Tố Hữu, qua bản dịch Tiếng Pháp, đã cho ra mắt dịch phẩm bất hủ từ tác phẩm nổi tiếng của K. Ximônốp: Bài thơ “ĐỢI ANHVỀ”:

“Em ơi đợi anh về
Đợi anh hoài em nhé
Mưa có rơi dầm dề
Ngày có dài lê thê
Thì em ơi cứ đợi…”
Những âm điệu dịu dàng mà tha thiết, ngọt ngào mà tê tái… ấy chắc ít ai trong thế hệ chúng tôi không ai không biết, không nhớ, dù là đôi đoạn…
Rồi đến bài thứ hai của K. Ximônốp, vẫn là qua bản dịch của Tố Hữu, lại tiếp tục vang lên với những giai điệu lạ lùng và quyến rũ đến không cưỡng nổi: Bài “Aliêussa nhớ chăng…”:
“Aliêusa nhớ chăng
Những con đường Xmôlăng
Mưa dầm dề dai dẳng…”
Chỉ với hai bài thơ dịch tuyệt vời đó thôi, K.Ximônôp đã ở lại vĩnh viễn trong lòng đông đảo người Việt Nam như tượng trưng cho tâm hồn thi ca Nga và nhân dân Nga đã đi qua lửa đạn chống phát xít, để đến sát cánh bên những đứa con Đất Việt đang chiến đấu chống thực dân Pháp.
Cả hai, tác phẩm và dịch phẩm, đã đạt đến độ kiệt tác!
Đến nỗi, sau này khi K. Ximônốp sang thăm Việt Nam, gặp gỡ Tố Hữu, trong một bài thơ khá vui, ông cầu chúc cho nhân dân Việt Nam và nhân dân toàn thế giới sẽ mãi mãi không còn chiến tranh, không còn những cảnh đau khổ vì chia ly và chờ đợị vì chiến tranh, để cho khi ấy bài thơ của ông sẽ:
“Chết đi trong bản dịch tuyệt vời của anh!”
Đúng là thi sĩ lại gặp thi nhân, một mối lương duyên giữa sáng tác và dịch thuật như thế chắc sẽ thành bất tử trong lịch sử Thi ca nhân loại!
Ấy thế rồi, như trong một status hôm qua, khi giới thiệu về E. Eptusencô, tôi có nhắc tới một bài thơ Eptusencô viết khi đang ở thăm đất nước chúng ta, ngay trong khi cuộc chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra ác liệt – bài “Thư gửi K. Ximônốp”. Thật thú vị, khi hai nhà thơ Nga lại gửi thư cho nhau để nói về cuộc chiến đấu của chúng ta! Và trong bài thơ đó, nhà thi sĩ thuộc thế hệ đàn em Eptusencô đã kể lại cho Ximônôp nghe về những gì ông chứng kiến ở VN, với một nguyện vọng tha thiết, là mời thi sĩ đàn anh, thi sĩ của chiến tranh Ximônôp hãy mau chóng đến với Việt Nam, để một lần nữa dùng thơ làm vũ khí, giúp nhân dân Việt Nam trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm thiêng liêng của mình.
Và… không biết có phải vì lời kêu gọi đó hay không, nhưng chỉ sau đó ít lâu, K. Ximônốp đã có mặt ở Việt Nam!
Tôi không biết Ximônốp đã viết những gì về Việt Nam, nhưng ngoài bộ phim do ông thực hiện “Nỗi đau này không của riêng ai”, tôi đã được đọc bài thơ mà tôi đã dịch và xin gửi đến quý bạn ngay bây giờ. Các bạn sẽ gặp lại một Ximônôp còn vẹn nguyên hào khí của cái năm “bốn mốt” rực lửa của Nước Nga và Liên Xô, khi đứng trược họa mất còn bởi bè lũ phát xít.
Riêng với tôi, bài thơ này còn có một tình tiết liên quan khá thú vị, mà tôi sẽ gửi đến các bạn ngay sau status này, xin các bạn hãy đọc qua những trang này rồi hãy đến với những trang tiếp theo ấy nhé.
Nào, xin mời các bạn!

A.N.

KÔNXTANCHIN XIMÔNỐP
(Nhà thơ Nga, 1915 – 1979)

NÉM BOM RẢI THẢM

Qua làn mây ẩm ướt,
Xuống đất rồi xuống nước,
Những chiếc bê năm hai
Lại ném bom mặt đất.

Thời tiết có xấu trời
Thì ném bom rải thảm,
Xuyên mây, như cái thuốn,
Đào đất lên, đào lên.

Bằng sức mạnh tiên tiến
Đã lạc hậu từ lâu,
Đào qua những nấm mộ,
Đào qua những nhịp cầu.

Đào thành hốc thành hang
Những đền chùa cổ kính
Đào xuyên qua mái ngói
Đào qua luôn sọ người.

Nếu bấy nhiêu năm trời
Trái bom như cái thuốn
Nhằm thẳng xuống đất đai
Xuyên trúng vào một điểm.

Thì cũng như cái đinh,
Hoen rỉ vì chiến tranh
Đóng xuyên qua ruột đất
Và cuối cùng – xuyên suốt!

Và điều này có thể,
Với tiếng rên tử thần,
Nó chọc qua vỏ đất,
Thẳng tới Arlington (1)

Nơi chẳng còn đọc tin
Chiếc cốc đời dốc cạn
Với những người đã chết
Thì chiến tranh cũng hết.

Những nạn nhân nằm kia,
Cãi làm sao – mắt nhắm,
Những chiếc bê năm hai
Vẫn ném bom rải thảm…

Anh Ngọc dịch

(1) Nghĩa trang của lính Mỹ chết trong chiến tranh Việt Nam.

P.S. Một vài hình ảnh về thi sĩ – đại tá Hồng Quân K. Ximônôp, Ximônôp với gia đình, Ximônốp của đời thường…

Facebook Comments